De Nationale Opera - Die Passagierin
Een schip op weg naar de toekomst, een verleden dat niet verdwijnt. In Die Passagierin reist de Duitse Lisa met haar man per oceaanstomer naar Brazilië. Het is 1960 en het koppel richt de blik op de toekomst. Maar wanneer Lisa in een van hun medepassagiers de Poolse Marta denkt te herkennen, wordt ze teruggeworpen in een verleden dat ze had willen vergeten. Lisa was namelijk SS-kampbewaakster in Auschwitz en Marta haar gevangene.
Groots en aangrijpendIn de jaren dertig ontvluchtte de Poolse Weinberg het naziregime en vestigde zich in Rusland, waar hij als Jood opnieuw op fel antisemitisme stuitte. Zijn opera Die Passagierin (1968) werd door zijn goede vriend Dmitri Sjostakovitsj geprezen om zijn ‘schoonheid en grootsheid’.
Weinberg baseerde Die Passagierin op het werk van Zofia Posmysz, een overlevende van Auschwitz. Haar autobiografische roman was een van de eerste die de Holocaust ook vanuit het perspectief van de daders belichtte. De opera draait dan ook niet zozeer om de gruwelen waartoe de mens in staat is, maar vooral om schuld, medeplichtigheid en de vraag of we ons verleden onder ogen kunnen zien.
Een indrukwekkende cast en dirigentDe veelbelovende jonge dirigent Adam Hickox leidt het Nederlands Philharmonisch Orkest door Weinbergs indringende partituur. Mezzosopraan Jenny Carlstedt, die eerder indruk maakte in Innocence van Kaija Saariaho, vertolkt de rol van Lisa. Lyrische sopraan Sylvia D’Eramo neemt de aangrijpende rol van Marta voor haar rekening.
De muziek van Mieczysław Weinberg behoort tot de verborgen schatten van de 20ste eeuw. Zijn opera uit 1968 werd pas in 2006 voor het eerst uitgevoerd en wint sindsdien aan erkenning. Deze nieuwe productie, geregisseerd door Tobias Kratzer, werd in 2024 door het Duitse Opernmagazine uitgeroepen tot ‘Productie van het Jaar’.